Trước những thách thức của biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững, tỉnh Quảng Ninh, một trong những địa phương trọng điểm về kinh tế biển của Việt Nam, đang tiên phong thực hiện chiến lược chuyển đổi toàn diện ngành nuôi trồng thủy sản. Mục tiêu then chốt là xây dựng mô hình “nuôi biển xanh”, không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn giảm thiểu đáng kể lượng phát thải carbon và bảo vệ môi trường biển.
Thực trạng ngành nuôi trồng thủy sản truyền thống thường đối mặt với nhiều vấn đề môi trường như ô nhiễm nguồn nước do thức ăn thừa và chất thải, suy thoái hệ sinh thái ven biển, cũng như phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất. Nhận thức rõ điều này, Quảng Ninh đã và đang chuyển dịch mạnh mẽ, đặt nền móng cho một nền kinh tế biển xanh hơn, thân thiện hơn với môi trường.
Một trong những trụ cột chính của chiến lược này là ứng dụng mô hình nuôi trồng công nghiệp và công nghệ cao. Thay vì các phương pháp nuôi quảng canh truyền thống, tỉnh tập trung vào phát triển các hệ thống nuôi thâm canh, bán thâm canh với quy trình kiểm soát chặt chẽ. Công nghệ đóng vai trò trung tâm, từ hệ thống cho ăn tự động, cảm biến giám sát chất lượng nước liên tục đến các giải pháp quản lý dịch bệnh tiên tiến. Việc này giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm thiểu lãng phí thức ăn, và hạn chế phát tán chất thải ra môi trường. Đặc biệt, việc nghiên cứu và ứng dụng công nghệ giống chất lượng cao, có khả năng kháng bệnh tốt, cũng góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng suất.
Bên cạnh đó, việc sử dụng vật liệu bền vững là một yếu tố không thể thiếu trong mô hình nuôi biển xanh. Thay vì các vật liệu kém bền, dễ gây ô nhiễm như gỗ, tre, hay nhựa kém chất lượng, Quảng Ninh khuyến khích sử dụng các vật liệu thân thiện môi trường hơn như nhựa HDPE (High-density polyethylene) cho lồng bè, có tuổi thọ cao, khả năng tái chế tốt và ít gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển. Việc này không chỉ giảm rác thải nhựa đại dương mà còn đảm bảo sự ổn định và an toàn cho các trang trại nuôi trồng trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Đặc biệt, tư duy kinh tế tuần hoàn đang được lồng ghép sâu rộng vào chuỗi giá trị nuôi trồng thủy sản tại Quảng Ninh. Theo đó, chất thải từ quá trình nuôi không còn bị coi là phế phẩm mà được xem là tài nguyên có giá trị. Các mô hình xử lý chất thải thành phân bón hữu cơ, hoặc tích hợp nuôi trồng đa tầng (IMTA – Integrated Multi-Trophic Aquaculture) nơi chất thải của loài này trở thành thức ăn cho loài khác, đang được nghiên cứu và áp dụng. Điều này giúp đóng kín chu trình vật chất, giảm thiểu nhu cầu đầu vào và loại bỏ chất thải ra môi trường, từ đó góp phần đáng kể vào việc giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm môi trường nước.
Việc chuyển đổi sang mô hình nuôi biển xanh không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế bền vững cho Quảng Ninh. Các sản phẩm thủy sản được nuôi trồng theo quy trình xanh, sạch sẽ có giá trị cao hơn, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn thị trường khó tính. Điều này không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn củng cố thương hiệu và uy tín của thủy sản Quảng Ninh trên trường quốc tế.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này cũng đặt ra không ít thách thức, bao gồm vốn đầu tư ban đầu cho công nghệ và vật liệu mới, nhu cầu đào tạo nâng cao năng lực cho người lao động, và việc thiết lập các chính sách hỗ trợ đồng bộ. Dù vậy, với sự quyết tâm của chính quyền và người dân, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng một ngành nuôi biển hiệu quả, bền vững, góp phần quan trọng vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia và phát triển kinh tế xanh toàn diện.
Nguồn: Nông nghiệp Môi trường
