Thời gian qua, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai, đặc biệt là sửa đổi Luật Đất đai, luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và đảm bảo quyền lợi của người dân. Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đã được trình và thảo luận rộng rãi, đề xuất nhiều chính sách mới mang tính đột phá, kỳ vọng giải quyết những vướng mắc tồn tại, đặc biệt trong các lĩnh vực giá đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, công chứng hợp đồng và cải cách thủ tục hành chính.
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo là những thay đổi liên quan đến phương pháp định giá đất. Thực tế cho thấy, khung giá đất và bảng giá đất hiện hành do nhà nước ban hành đôi khi còn khoảng cách đáng kể so với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường, dẫn đến những bất cập trong việc tính toán các nghĩa vụ tài chính về đất đai cũng như xác định mức bồi thường khi thu hồi đất. Dự thảo hướng tới việc xây dựng cơ chế định giá đất sát với giá thị trường hơn, minh bạch và khoa học hơn. Điều này bao gồm việc áp dụng các phương pháp định giá phù hợp với từng loại đất, khu vực, mục đích sử dụng; thành lập các hội đồng định giá độc lập và có sự tham gia của các tổ chức tư vấn chuyên nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo giá đất được xác định công khai, phù hợp với nguyên tắc thị trường, giảm thiểu tranh chấp và khiếu kiện.
Liên quan mật thiết đến giá đất là các chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh. Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc đảm bảo cho người có đất bị thu hồi có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Đây là một bước tiến quan trọng, thể hiện sự quan tâm đến an sinh xã hội và quyền lợi hợp pháp của người dân. Theo đó, mức bồi thường không chỉ dựa trên giá trị đất đai mà còn tính đến giá trị tài sản gắn liền với đất, chi phí di dời, thiệt hại do ngừng sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh bồi thường bằng tiền, việc bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở tái định cư sẽ được ưu tiên xem xét, đặc biệt đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp không còn đất sản xuất sau khi thu hồi.
Về chính sách hỗ trợ, dự thảo cũng mở rộng các đối tượng và hình thức hỗ trợ. Ngoài các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm, dự thảo còn tính đến việc hỗ trợ cho các đối tượng dễ bị tổn thương, người nghèo, người dân tộc thiểu số khi bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất. Khu tái định cư được quy hoạch phải đảm bảo có đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, tiện ích công cộng để người dân có thể sớm ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng. Việc lấy ý kiến người dân về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng sẽ được đề cao hơn, đảm bảo tính dân chủ và sự đồng thuận.
Ngoài ra, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi cũng đặt ra nhiều quy định mới nhằm cải cách thủ tục hành chính trong quản lý đất đai. Các quy trình liên quan đến cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất sẽ được rà soát, đơn giản hóa tối đa. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đất đai, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, số hóa các hồ sơ, thủ tục cũng là một trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả, giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Quy định về công chứng hợp đồng, giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất cũng được làm rõ hơn, nhằm đảm bảo tính pháp lý, minh bạch và phòng ngừa tranh chấp phát sinh trong quá trình chuyển dịch quyền sử dụng đất.
Với những đề xuất đổi mới toàn diện này, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi được kỳ vọng sẽ tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc, công bằng và hiệu quả hơn cho việc quản lý, sử dụng đất đai, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho mọi chủ thể liên quan.
Nguồn: Nông nghiệp Môi trường
