Chiều 28-8, Báo điện tử Tuổi Trẻ phối hợp cùng Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam) tổ chức hội thảo với chủ đề “Phân loại rác tại nguồn: Đồng bộ hạ tầng – Thực thi hiệu quả”. Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia môi trường và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tái chế, xử lý chất thải.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng việc phân loại rác tại nguồn – dù đã được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 và đang được triển khai thí điểm tại nhiều địa phương – vẫn đang đối mặt với không ít rào cản. Người dân và doanh nghiệp đã bắt đầu làm quen với việc tách riêng các loại chất thải, nhưng hiệu quả chỉ thực sự được nhân lên khi hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý phía sau đáp ứng đúng yêu cầu.
Một trong những vấn đề được nhấn mạnh là tình trạng “phân loại trước, trộn chung sau” – khi rác thải sau khi được người dân phân loại cẩn thận tại nhà lại bị đổ chung vào cùng một xe thu gom hoặc bị trộn lẫn tại trạm trung chuyển. Điều này không chỉ làm mất đi ý nghĩa của việc phân loại mà còn gây lãng phí nguồn tài nguyên có thể tái chế, đồng thời làm tăng áp lực lên các bãi chôn lấp và cơ sở xử lý chất thải, vốn đang trong tình trạng quá tải tại nhiều tỉnh thành lớn.
Các chuyên gia tham dự hội thảo chỉ ra rằng, hạ tầng kỹ thuật hiện nay chưa theo kịp yêu cầu của việc phân loại tại nguồn. Nhiều địa phương vẫn duy trì phương thức thu gom hỗn hợp truyền thống, trong khi số lượng xe thu gom chuyên dụng, điểm tập kết riêng cho từng loại chất thải hoặc các cơ sở tái chế quy mô công nghiệp còn rất hạn chế. Bên cạnh đó, công tác truyền thông, hướng dẫn người dân phân loại đúng cách chưa được thực hiện đồng bộ và thường xuyên, khiến nhiều hộ gia đình còn lúng túng trong việc nhận diện và tách riêng các nhóm chất thải.
Theo các diễn giả, để việc phân loại rác tại nguồn thực sự đi vào cuộc sống, cần phải có một lộ trình đầu tư rõ ràng vào hạ tầng đồng bộ. Việc xây dựng các trạm trung chuyển có thiết kế phù hợp, trang bị phương tiện thu gom riêng cho từng loại rác, cùng với việc quy hoạch các nhà máy xử lý, tái chế chất thải theo hướng hiện đại là yêu cầu cấp thiết. Ngoài ra, cần có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ tái chế, cũng như xây dựng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm tái chế, tạo vòng khép kín cho nền kinh tế tuần hoàn.
Hội thảo cũng ghi nhận nhiều đề xuất về việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm trong quản lý chất thải. Một số đại biểu cho rằng, cần đẩy mạnh trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), buộc các doanh nghiệp phải đóng góp tài chính và tham gia sâu hơn vào hệ thống thu gom, tái chế sản phẩm sau tiêu dùng. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giám sát quá trình thu gom và xử lý rác thải cũng được xem là hướng đi cần được ưu tiên trong thời gian tới.
Đại diện PRO Việt Nam chia sẻ tại hội thảo rằng, liên minh sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương để thí điểm các mô hình thu gom, phân loại và tái chế hiệu quả tại một số quận, huyện, từ đó rút kinh nghiệm và nhân rộng ra toàn quốc. Mục tiêu cuối cùng là giảm thiểu lượng chất thải chôn lấp, tăng tỷ lệ tái chế và góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới một Việt Nam sạch và xanh.
Nguồn: Sài Gòn Giải Phóng — đọc bản gốc
