Trong những năm gần đây, chất lượng không khí tại các đô thị lớn luôn ở mức báo động do sự gia tăng của phương tiện giao thông và hoạt động công nghiệp. Những tác hại phổ biến của ô nhiễm không khí như bệnh lý tim mạch, suy hô hấp hay ung thư đã được cảnh báo rộng rãi. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa gần đây còn chỉ ra một nguy cơ ngầm nguy hiểm không kém: sự suy yếu và mất cân bằng của hệ vi sinh vật đường hô hấp do tiếp xúc kéo dài với khói bụi.
Đường mũi và khoang hô hấp của con người vốn là nơi trú ngụ của một quần thể vi sinh vật phong phú, bao gồm cả lợi khuẩn và hại khuẩn. Khi ở trạng thái cân bằng, hệ vi sinh này đóng vai trò như một hàng rào sinh học vững chắc, giúp điều hòa hệ miễn dịch, tiết ra các chất kháng khuẩn tự nhiên và ngăn chặn sự xâm nhập của các mầm bệnh ngoại lai. Việc duy trì độ ẩm và sự khỏe mạnh của lớp niêm mạc hô hấp phụ thuộc rất lớn vào tính ổn định của hệ vi sinh này.
Dù vậy, khi các hạt bụi mịn như PM2.5, PM10 cùng các khí độc hại như nitơ dioxit (NO2) và lưu huỳnh dioxit (SO2) đi vào đường hô hấp, chúng tạo ra các phản ứng oxy hóa mạnh mẽ. Các chất ô nhiễm này trực tiếp tàn phá lớp tế bào biểu mô, làm khô niêm mạc và tiêu diệt các chủng lợi khuẩn nhạy cảm. Sự suy giảm lợi khuẩn tạo khoảng trống cho các vi khuẩn có hại phát triển mạnh mẽ, dẫn đến tình trạng loạn khuẩn đường hô hấp.
Hệ quả của việc hệ vi sinh bị phá vỡ là sự gia tăng đột biến của các bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp trên và dưới. Người dân sống tại các khu vực ô nhiễm cao thường đối mặt với nguy cơ tái phát liên tục các bệnh như viêm mũi dị ứng, viêm xoang, viêm phế quản mãn tính và hen suyễn. Hơn nữa, khi hàng rào bảo vệ tự nhiên bị tổn thương, cơ thể cũng trở nên nhạy cảm hơn trước sự tấn công của các loại virus gây bệnh theo mùa.
Thực tế cho thấy, các biện pháp vệ sinh thông thường như súc miệng hay rửa mũi bằng nước muối sinh lý dù có tác dụng làm sạch cơ học nhưng chưa đủ để phục hồi hệ vi sinh đã bị tổn thương. Giới chuyên gia nhận định, cộng đồng cần hướng tới các giải pháp chăm sóc chuyên sâu và toàn diện hơn. Việc chủ động bổ sung lợi khuẩn hô hấp, duy trì độ ẩm không khí thích hợp trong không gian sống và sử dụng các sản phẩm hỗ trợ tái tạo niêm mạc là những bước đi cần thiết để củng cố lại hàng rào sinh học này.
Bên cạnh sự chủ động phòng ngừa từ mỗi cá nhân, bài toán kiểm soát ô nhiễm không khí vẫn cần lời giải triệt để từ cấp quản lý. Việc cắt giảm khí thải giao thông, thắt chặt quy chuẩn xả thải công nghiệp và mở rộng không gian xanh đô thị chính là giải pháp gốc rễ để bảo vệ hệ hô hấp và sức khỏe lâu dài cho cư dân.
Nguồn: VnExpress — đọc bản gốc
