Theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, mùa lũ năm nay tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có khả năng xuất hiện ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, ngay từ đầu mùa, nhiều địa phương tại tỉnh Đồng Tháp đã chủ động xây dựng phương án ứng phó linh hoạt, không chỉ đơn thuần là phòng chống thiên tai mà còn hướng tới việc tận dụng tối đa nguồn nước lũ để phục hồi hệ sinh thái và phát triển kinh tế.
Khác với quan điểm coi lũ là một thách thức, chính quyền và người dân Đồng Tháp đang dần chuyển đổi tư duy sang “sống chung với lũ” và “đón lũ”. Các huyện đầu nguồn như Hồng Ngự, Tân Hồng, Tam Nông được xác định là những khu vực trọng điểm. Tại đây, việc duy trì các vùng trũng, khu bảo tồn nội đồng và các cánh đồng không đê bao hoặc đê bao thấp là chiến lược quan trọng. Điều này cho phép nước lũ tràn vào, mang theo nguồn phù sa và các loài cá tự nhiên, tái tạo nguồn lợi thủy sản đã bị suy giảm trong nhiều năm qua.
Một trong những giải pháp nổi bật là duy trì và mở rộng các trạm, bãi giống tự nhiên. Khi nước lũ về, người dân không tiến hành khai thác triệt để mà tham gia vào công tác bảo vệ, tạo điều kiện cho cá bố mẹ và cá con phát triển. Chính quyền địa phương cũng phối hợp với các đơn vị chức năng thả bổ sung các loài cá bản địa quý hiếm xuống sông, hồ, đồng thời tăng cường tuyên truyền, ngăn chặn việc sử dụng xung điện, lưới mắt nhỏ hoặc các ngư cụ mang tính hủy diệt trong mùa nước nổi.
Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn, sinh kế mùa nước nổi được xem là hướng đi bền vững. Người dân được khuyến khích tham gia vào các mô hình khai thác có kiểm soát, như đặt lờ, đặt lọ để bắt các loài cá đồng tự nhiên như cá linh, cá chốt, cá rô. Bên cạnh đó, nhiều hộ gia đình tại các xã ven sông Tiền đã tận dụng nguồn phù sa và thức ăn tự nhiên từ lũ để phát triển mô hình nuôi cá ruộng trời, vừa giảm chi phí thức ăn, vừa tạo ra sản phẩm sạch, chất lượng cao, được thị trường ưa chuộng.
Việc đón lũ còn gắn liền với phát triển du lịch cộng đồng. Mùa nước nổi là thời điểm thu hút đông đảo du khách đến trải nghiệm cảnh quan sông nước, tham gia các hoạt động đánh bắt cá truyền thống và thưởng thức đặc sản địa phương. Nhiều hợp tác xã, tổ hợp tác du lịch đã được thành lập, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho bà con, qua đó nâng cao ý thức giữ gìn môi trường và hệ sinh thái tự nhiên.
Việc chủ động đón lũ không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trước mắt mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu. Nước lũ giúp rửa trôi phèn, cải tạo đất, hạ thấp lớp chất độc tích tụ trong lòng đất, đồng thời bổ sung trầm tích cho các vùng đất thấp. Đây được đánh giá là giải pháp thích ứng hiệu quả, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh Đồng Tháp.
Tuy nhiên, để việc đón lũ đạt hiệu quả cao, các địa phương vẫn cần tăng cường công tác dự báo, cảnh báo sớm, đảm bảo an toàn cho hệ thống đê điều, giao thông nông thôn và đặc biệt là đảm bảo an toàn cho người dân trong quá trình khai thác và sinh hoạt. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, người dân và các tổ chức là yếu tố then chốt để mùa lũ thực sự trở thành một mùa vụ đem lại lợi ích kép, vừa bảo vệ môi trường, vừa nâng cao đời sống cho cộng đồng.
Nguồn: Nông nghiệp Môi trường — đọc bản gốc
