Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt và các cam kết net zero được thắt chặt, thị trường tín chỉ carbon toàn cầu đang thu hút sự quan tâm lớn từ giới đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, không phải dự án carbon nào cũng dễ dàng hấp dẫn vốn. Các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính xanh hiện đặt ra những yêu cầu ngày càng cao, không chỉ về tiềm năng giảm phát thải mà còn ở nhiều khía cạnh khác liên quan đến pháp lý, tài chính và uy tín.
Một trong những yếu tố được nhấn mạnh hàng đầu là chất lượng tín chỉ carbon. Nhà đầu tư ngày càng thận trọng với các tín chỉ không rõ nguồn gốc, thiếu minh bạch hoặc không được kiểm chứng bởi các tiêu chuẩn quốc tế uy tín như Verra, Gold Standard hay phương pháp luận của UNFCCC. Yêu cầu cốt lõi là tín chỉ phải đảm bảo tính bổ sung (additionality) – tức là chỉ được cấp cho những hoạt động thực sự giảm phát thải vượt trên mức thông thường, không phải là kết quả của các hoạt động vốn đã xảy ra. Ngoài ra, việc đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) phải chặt chẽ, có thể truy xuất và độc lập.
Tính bền vững của dự án là yếu tố thứ hai được giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Một dự án carbon được kỳ vọng không chỉ mang lại lợi ích về khí hậu mà còn đóng góp tích cực vào sinh kế cộng đồng, bảo tồn đa dạng sinh học và các mục tiêu phát triển bền vững. Các nhà đầu tư sẽ xem xét tác động dài hạn của dự án tới môi trường và xã hội, rủi ro xung đột lợi ích giữa các bên liên quan, cũng như kế hoạch duy trì hoạt động sau khi kết thúc giai đoạn tạo tín chỉ. Dự án chỉ phát thải bề nổi hoặc có tác động tiêu cực đến cộng đồng địa phương sẽ bị loại khỏi danh sách đầu tư.
Khả năng sinh lời cũng là một tiêu chí quan trọng không kém. Nhà đầu tư kỳ vọng dự án carbon có lộ trình tài chính rõ ràng, chi phí vận hành hợp lý và giá bán tín chỉ cạnh tranh trên thị trường. Các dự án có quy mô lớn, áp dụng công nghệ hiện đại và có khả năng tạo ra nguồn thu ổn định trong nhiều năm thường được ưu tiên. Bên cạnh đó, cơ chế phân chia lợi nhuận công bằng giữa chủ dự án, nhà đầu tư và cộng đồng cũng là một điểm cộng lớn.
Năng lực triển khai của chủ dự án là yếu tố quyết định cuối cùng. Nhà đầu tư sẽ tìm hiểu kỹ về kinh nghiệm, năng lực tài chính, đội ngũ quản lý, cũng như hồ sơ pháp lý của đơn vị phát triển dự án. Những đơn vị có bề dày hoạt động, minh bạch trong báo cáo và có quan hệ tốt với chính quyền địa phương sẽ mang lại niềm tin lớn hơn. Năng lực triển khai còn thể hiện qua việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về môi trường, đất đai, lao động và các chuẩn mực quốc tế về nhân quyền.
Tại Việt Nam, thị trường carbon được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới khi chính phủ xây dựng khung pháp lý và lộ trình vận hành sàn giao dịch carbon vào năm 2028. Tuy nhiên, các doanh nghiệp và nhà đầu tư nội địa cần hiểu rõ những yêu cầu khắt khe này để có chiến lược phát triển dự án bền vững, nhằm thu hút được dòng vốn quốc tế và nâng cao vị thế trên thị trường carbon toàn cầu.
Nguồn: VnEconomy — đọc bản gốc
