Đồng bằng sông Cửu Long, vựa lúa và thủy sản trọng điểm của cả nước, thường xuyên đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn và khô hạn. Trong bối cảnh đó, một đề xuất dự án đầy tham vọng với tổng mức đầu tư dự kiến gần 2.900 tỷ đồng đang được tỉnh Đồng Tháp nghiên cứu, với mục tiêu chiến lược là đưa nước ngọt về vùng Gò Công, tỉnh Tiền Giang, nhằm đảm bảo nguồn nước bền vững cho khu vực này.
Dự án này ra đời từ thực tiễn khắc nghiệt mà vùng Gò Công nói riêng và các tỉnh ven biển Đồng bằng sông Cửu Long nói chung phải gánh chịu. Hàng năm, vào mùa khô, nước mặn từ biển theo các cửa sông tiến sâu vào nội đồng, gây thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và sinh hoạt của người dân. Gò Công, với vị trí địa lý đặc thù nằm gần cửa sông, thường xuyên là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Theo đề xuất, công trình sẽ tập trung vào việc xây dựng hệ thống chuyển tải nước ngọt từ những khu vực có nguồn nước dồi dào, ít bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn, thông qua việc vượt kênh Chợ Gạo – một tuyến đường thủy huyết mạch. Mục tiêu chính là tạo ra một dòng chảy ổn định, bổ sung nước ngọt trực tiếp vào hệ thống kênh mương nội đồng của vùng Gò Công. Điều này không chỉ giúp đẩy lùi ranh mặn mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc canh tác các loại cây trồng, vật nuôi đòi hỏi nước ngọt, vốn là sinh kế chính của đại đa số người dân địa phương.
Việc đầu tư gần 2.900 tỷ đồng cho dự án này cho thấy tầm nhìn chiến lược và sự quyết tâm của các cấp quản lý trong việc tìm kiếm giải pháp căn cơ cho vấn đề hạn mặn. Nếu được triển khai thành công, dự án sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn. Trước hết, nó sẽ giảm thiểu thiệt hại kinh tế đáng kể do hạn mặn gây ra cho ngành nông nghiệp và thủy sản, góp phần ổn định đời sống, thu nhập của hàng trăm nghìn hộ dân. Nguồn nước ngọt chủ động cũng giúp bà con nông dân đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi, chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng bền vững hơn, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sự ưu đãi của thiên nhiên hay diễn biến thất thường của thời tiết.
Hơn nữa, dự án còn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Việc có nguồn nước ngọt ổn định sẽ giảm áp lực khai thác nước ngầm, ngăn chặn tình trạng sụt lún đất do khai thác quá mức. Đây cũng là một bước đi cụ thể trong việc thực hiện các cam kết về ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, việc triển khai một dự án quy mô lớn như vậy chắc chắn sẽ đối mặt với không ít thách thức. Vấn đề về kỹ thuật thi công, quản lý vận hành phức tạp, cùng với việc đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các địa phương trong việc phân chia và sử dụng nguồn nước là những yếu tố cần được tính toán kỹ lưỡng. Ngoài ra, việc đánh giá tác động môi trường toàn diện, cả ở khu vực lấy nước lẫn khu vực nhận nước, cũng là một yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính bền vững lâu dài của dự án.
Đề xuất từ Đồng Tháp không chỉ là một giải pháp cho riêng vùng Gò Công mà còn là một minh chứng cho nỗ lực chung của Đồng bằng sông Cửu Long trong việc thích ứng với các kịch bản biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Các dự án thủy lợi quy mô lớn, kết hợp với các giải pháp phi công trình như chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, và nâng cao nhận thức cộng đồng, sẽ là chìa khóa để vùng đất chín rồng tiếp tục phát triển thịnh vượng, an toàn trong tương lai.
Nguồn: Nông nghiệp Môi trường
