Trước diễn biến ngày càng khốc liệt của hạn hán và xâm nhập mặn tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nông dân huyện Tân Phú Đông (tỉnh Tiền Giang) đã chủ động áp dụng nhiều giải pháp thích ứng hiệu quả. Trong đó, việc tích trữ nước mưa trong mùa mưa, bố trí lịch thời vụ hợp lý và luân canh cây trồng đã giúp người dân nơi đây giảm thiểu rủi ro, ổn định sản xuất.
Tân Phú Đông là huyện ven biển nằm ở phía Đông của tỉnh Tiền Giang, nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, đặc biệt là hiện tượng hạn, mặn vào mùa khô. Trước đây, người dân thường gieo trồng tự phát, phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời và nguồn nước ngọt từ sông, nên khi hạn mặn xảy ra, nhiều diện tích cây trồng bị thiệt hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nhờ sự hướng dẫn của ngành nông nghiệp và sự chủ động của bà con, mô hình sản xuất thích ứng với hạn, mặn đã dần hình thành và mang lại hiệu quả rõ rệt.
Giải pháp đầu tiên được người dân ưu tiên là tận dụng tối đa nguồn nước mưa. Thay vì để nước mưa chảy tràn, các hộ dân đã xây dựng các bể chứa, ao trữ, hoặc cải tạo mương vườn để giữ nước ngọt phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt trong mùa khô. Việc tích trữ nước mưa không chỉ giúp giảm áp lực khai thác nước ngầm mà còn chủ động được nguồn nước tưới cho cây trồng trong những tháng nắng nóng, thiếu nước.
Bên cạnh đó, việc bố trí mùa vụ hợp lý cũng được coi là một trong những biện pháp quan trọng. Người nông dân Tân Phú Đông đã thay đổi lịch thời vụ để né tránh thời điểm cao điểm của hạn mặn. Thay vì xuống giống vụ lúa hoặc cây trồng cạn vào mùa khô, bà con tập trung sản xuất trong mùa mưa, khi nguồn nước ngọt dồi dào. Đồng thời, họ cũng chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ những loại cây nhạy cảm với mặn sang các loại cây chịu hạn, chịu mặn tốt hơn.
Điển hình trong số đó là mô hình luân canh ớt – sả. Đây là hai loại cây trồng có khả năng chịu hạn tốt, ít kén đất và mang lại giá trị kinh tế khá cao. Việc luân canh ớt và sả không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm, tăng thu nhập cho nông dân mà còn giúp cải thiện kết cấu đất, hạn chế sâu bệnh hại và giảm thiểu rủi ro khi thời tiết diễn biến bất lợi. Ngoài ra, cây sả còn có tác dụng giữ ẩm, hạn chế bốc hơi nước, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.
Những giải pháp trên đã giúp nông dân Tân Phú Đông nâng cao khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu. Dù hạn mặn vẫn có thể xảy ra gay gắt, nhưng với sự chủ động trong việc tích trữ nước và chuyển đổi cây trồng, người dân nơi đây đã giảm được đáng kể thiệt hại, ổn định cuộc sống và từng bước phát triển bền vững.
Mô hình của Tân Phú Đông cho thấy, việc kết hợp giữa giải pháp công trình và biện pháp canh tác linh hoạt là hướng đi đúng đắn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Đây là kinh nghiệm quý để các địa phương ven biển khác trong khu vực có thể học tập, nhân rộng.
Nguồn: Nông nghiệp Môi trường — đọc bản gốc
